ROS krijgt vaak de vraag hoe groot de groep ongedocumenteerde mensen is. Én hoeveel van hen dakloos is. CBS maakt elk jaar een schatting, maar sinds 2023 is er de ETHOS-telling en tellen organisaties in specifieke regio’s op een afgesproken dag. In de ETHOS telling worden eindelijk ook mensen zonder papieren geteld. En dus gezien. Dit jaar was de telling in Rotterdam en ROS deed mee.
Niet schatten, maar tellen
“Het Kansfonds en de Hogeschool Utrecht zijn in 2023 gestart met de ETHOS-telling”, vertelt Gesa, kwartiermaker noodopvang bij ROS. “Dat is een Europese telmethode die het overgrote deel van de groep dak- en thuisloze mensen in beeld krijgt. Een meer betrouwbare meetmethode voor dak- en thuisloosheid dan de steekproef die het CBS neemt. Het CBS werkt met de gegevens uit drie registers, namelijk de BRP (Basisregistratie Personen), het bijstandsregister en de registers van reclasseringsorganisaties. In deze registers staan mensen zonder papieren niet geregistreerd. Maar ook bijvoorbeeld mensen onder de 18 en boven de 65 jaar staan niet in deze registers. De ETHOS-telling is completer en nauwkeuriger. Elk jaar tellen ze in andere regio’s en gemeenten. Zo krijg je meer inzicht in lokale verschillen en door de jaren heen ook meer betrouwbare cijfers van dak- en thuisloosheid in heel Nederland. En dat is hard nodig voor beter beleid om dakloosheid uit te bannen én te voorkomen.”
De ETHOS-telling is een telling op één dag. “Dat klinkt overzichtelijk”, zegt Gesa, “maar vraagt een lange voorbereidingstijd. In de aangesloten regio’s en gemeenten moet een breed netwerk van onder andere welzijnsorganisaties, scholen, buurthuizen, vakantieparken, huisartsen, kerken en woningcorporaties geïnformeerd en betrokken worden. Zij zijn het die in de haarvaten van de samenleving zitten en die dag gaan tellen. Dus wie is er op die dag dakloos in de reguliere opvang en in de noodopvang? Hoeveel mensen slapen op straat, op de bank bij familie, vrienden of kennissen, leven in een auto of kraakpand, wonen tijdelijk op een vakantiepark, dreigen dakloos te worden door huisuitzetting of gaan uitstromen uit een instelling? De ETHOS-telling telt unieke personen, onder andere aan de hand van beginletter voor- en achternaam en geboortejaar. Daarom is deze methode meer representatief. Zo telde het CBS begin 2024 zo’n 33.000 dakloze mensen in heel Nederland. Maar ETHOS telde begin 2025 al 28.721 dak- en thuisloze mensen in slechts 57 gemeenten van de 342 gemeentes in Nederland.”
Ook daklozen zonder papieren gezien
“Van alle getelde dak- en thuisloze mensen in 2025 had 13%, ruim 3.700 mensen, geen geldige verblijfspapieren”, vervolgt Gesa. “Serieuze cijfers die schreeuwen om een oplossing. De groep mensen zonder papieren blijft vaak onzichtbaar. De ETHOS-telling telt ook niet al deze mensen, maar we weten nu wel om hoeveel mensen het minimaal gaat. We hopen dat we met die cijfers ook oplossingen kunnen forceren. Bijvoorbeeld in de vorm van extra opvang.”
De resultaten van deze vierde ETHOS-telling worden op 9 december 2026 bekendgemaakt. Wordt vervolgd.
